{"id":1466,"date":"1991-10-06T20:19:35","date_gmt":"1991-10-06T20:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/?p=1466"},"modified":"2020-09-10T20:20:22","modified_gmt":"2020-09-10T20:20:22","slug":"mahalle-kulturunu-yasatan-semt-karagumruk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/?p=1466","title":{"rendered":"Mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fatan semt-Karag\u00fcmr\u00fck"},"content":{"rendered":"\n<p>Karag\u00fcmr\u00fck semtinin ismi \u00e7ok duyulmu\u015ftur; ama o nisbette az tan\u0131n\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f as\u0131rlardaki Karag\u00fcmr\u00fck, konumu itibariyle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi fakir semtlerden de\u011fil, ortahalli ve mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0131 \u00fczerinde, \u015fehre kara taraf\u0131ndan giren kervan ve yolcular\u0131n g\u00fcmr\u00fck kontrol\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer olmal\u0131 ki, KARAG\u00dcMR\u00dcK ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Tarihi y\u00f6nden bu i\u015flevini belgelemek pek zor. Bu semt asl\u0131nda ED\u0130RNEKAPI&#8217;DAN ba\u015flar. AT\u0130KAL\u0130&#8217;YE kadar uzanan ana caddenin g\u00fcney kesimidir. Edirnekap\u0131, imparatorluk ba\u015fkentinin Avrupa&#8217;ya a\u00e7\u0131lan \u015fa\u015faal\u0131 kesimidir. T\u00f6ren yolu buradan ba\u015flar. Anadolu&#8217;dan gelen kervan ve ordular\u0131 \u00dcSK\u00dcDAR&#8217;da kar\u015f\u0131lamay\u0131 orada yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 cami ile kendisi i\u00e7in ebedi bir g\u00f6rev haline getiren KANUN\u0130&#8217;N\u0130N k\u0131z\u0131 Mihrimah Sultan; burada da S\u0130NAN&#8217;IN \u00f6l\u00fcms\u00fcz eseri olan o zarif camiyle ayn\u0131 alayi\u015fli g\u00f6revi yerine getiriyor. \u00c7ok yak\u0131n zamanlara kadar M\u0130HR\u0130MAH SULTAN CAM\u0130\u0130 ile HIRKA-\u0130 \u015eER\u0130F CAM\u0130\u0130 aras\u0131ndaki mahalle, eski \u0130stanbul co\u011frafyas\u0131n\u0131n en ilgin\u00e7 k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal kesimlerinden birini olu\u015ftururdu. En usta kalfa elinden \u00e7\u0131kan ah\u015fap fevkani (\u00fc\u00e7 katl\u0131) evler ile fakir a\u015f\u0131boyal\u0131 kul\u00fcbelerin sahipleri olan esnaf\u0131 memuru, medreselisi ile b\u00fcy\u00fck \u015fehrin her sosyal katman\u0131ndan insanlar bu mahallede otururdu. \u0130stanbul&#8217;un g\u00fczel T\u00fcrk\u00e7esinin duyuldu\u011fu bir semtti. \u015ea\u015f\u0131lacak \u015fey, bug\u00fcn bile betonla\u015fan bu semtte o dili duymak, eski mahalle etiketini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn oluyor. Y\u00fcksekokul bitiren biri dededen kalma d\u00fckkan\u0131nda i\u015fi devam ettiriyor, \u00fcniversitenin bir hocas\u0131 mahallede eski arkada\u015flar\u0131n\u0131 muntazam ziyarete geliyor. Ger\u00e7i betonla\u015fma ve n\u00fcfus hareketi buray\u0131 da kas\u0131p kavuruyor ama, buna kar\u015f\u0131l\u0131k rengarenk \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n etraf\u0131ndaki de\u011fi\u015fime direnen mimari dokuyla \u0130stanbul&#8217;un haftasonu al\u0131\u015fveri\u015fi i\u00e7in u\u011fran\u0131p, eski semt \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131 havas\u0131n\u0131n elan teneff\u00fcs edilebilece\u011fi bir yer Karag\u00fcmr\u00fck\u2026<\/p>\n\n\n\n<div class=\"is-layout-flow wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container\">\n<figure class=\"is-layout-flex wp-block-gallery-1 wp-block-gallery columns-2 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"195\" height=\"259\" src=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-01-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"1469\" data-full-url=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-01-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/?attachment_id=1469\" class=\"wp-image-1469\"\/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"494\" height=\"743\" src=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-04.jpg\" alt=\"\" data-id=\"1470\" data-full-url=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-04.jpg\" data-link=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/?attachment_id=1470\" class=\"wp-image-1470\" srcset=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-04.jpg 494w, https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-04-199x300.jpg 199w\" sizes=\"(max-width: 494px) 100vw, 494px\" \/><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Karag\u00fcmr\u00fck semtinin ismi \u00e7ok duyulmu\u015f, telaffuz edilmi\u015ftir ama, o nisbette az tan\u0131n\u0131r. SERVER BED\u0130&#8217;N\u0130N (yani PEYAM\u0130 SAFA) roman\u0131 &#8220;CUMBADAN RUMBAYA&#8221; bu mahallenin hayat\u0131 ve tipleri etraf\u0131nda ge\u00e7er; bence sathi bir \u00e7izimdir ve ERC\u00dcMENT EKREM&#8217;\u0130N bu civarda PER\u015eEMBE&#8217;DEK\u0130 muhayyel mahallesi &#8220;ESTEKZADE&#8221; kadar tatl\u0131 ve s\u0131cak bir tasvir de de\u011fildir. \u00c7ok ki\u015fi semti bir zamanlar\u0131n \u00fcnl\u00fc KARAG\u00dcMR\u00dcK FUTBOL TAKIMI&#8217;NDAN dolay\u0131 duymu\u015ftur. Oysa Karag\u00fcmr\u00fck semti ve civar\u0131 15-16.y\u00fczy\u0131l Osmanl\u0131 mimarisinin en g\u00fczel \u00f6rneklerini bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Hele KAR\u0130YE CAM\u0130\u0130&#8217;N\u0130 gezdikten sonra bu tarafa ad\u0131m at\u0131lsa, b\u00fcy\u00fck \u0130stanbul&#8217;un d\u00f6rt asr\u0131n\u0131 koklamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ge\u00e7mi\u015f as\u0131rlardaki Karag\u00fcmr\u00fck, konumu itibar\u0131yla san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi fakir semtlerden de\u011fil, ortahalli ve mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yerdi. B\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck Osmanl\u0131 vezirleri, \u00f6nemli tarikatlar\u0131n en \u00f6nde gelen dergahlar\u0131 bu semtte yer alm\u0131\u015ft\u0131. N\u0130YAZ-\u0130 MISR\u0130 soka\u011f\u0131nda bug\u00fcn bir vak\u0131f taraf\u0131ndan onar\u0131lan \u00fcnl\u00fc CELVET\u0130YYE DERGAHI bunun bir \u00f6rne\u011fi\u2026 Ayn\u0131 sokaktaki mezarl\u0131\u011f\u0131n avlu kap\u0131s\u0131nda &#8220;YA HAZRET-\u0130 PIR\u0130 AZ\u0130Z MAHMUT HUDA\u0130&#8221; ibaresi okunuyor. 17. y\u00fczy\u0131l \u0130stanbulu&#8217;nda padi\u015fah I.AHMET ve K\u00d6SEM SULTAN&#8217;IN \u00dcsk\u00fcdar&#8217;daki dergah\u0131na s\u0131k s\u0131k ziyarete gittikleri o vakitki \u015fehrin en \u00fcnl\u00fc \u015feyhi\u2026 Surlar\u0131n dibindeki HASEK\u0130 mahallesine ge\u00e7ti\u011finizde ans\u0131z\u0131n ayr\u0131 bir d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Birbirine su ile ate\u015f kadar yabanc\u0131d\u0131rlar. Osmanl\u0131 as\u0131rlar\u0131ndan beri z\u0131tl\u0131klar\u0131 var olan iki d\u00fcnyad\u0131r bu. Karag\u00fcmr\u00fck FAT\u0130H semtinin say\u0131s\u0131z medreseleri ve o muhitin havas\u0131 i\u00e7inde \u015fekillenmi\u015f, \u015fehrin anayolunun ticaret ve etkinli\u011fi ile refah bulmu\u015ftu. 19. y\u00fczy\u0131lda ortas\u0131n\u0131f\u0131n en rahat, g\u00fcvenceli; sebze meyveyi, eti ekme\u011fi en ucuz ve bol buldu\u011fu semtlerdendi. O halde kent d\u0131\u015f\u0131ndan getirilen et, sebze ve meyvenin ilk elde pazarland\u0131\u011f\u0131 pazarlara sahip olmas\u0131ndan ve sur d\u0131\u015f\u0131ndaki bostan ve bah\u00e7elere daha yak\u0131n olmas\u0131ndan olacak. Gene eski \u0130stanbul&#8217;un bilhassa yazlar\u0131 esintiye en a\u00e7\u0131k semtlerinden oldu\u011fu i\u00e7in Fatih ve Karag\u00fcmr\u00fck halk\u0131, VEFA ve AKSARAY gibi yerlere nazaran hakl\u0131 olarak semtinin havas\u0131yla \u00f6v\u00fcn\u00fcrlerdi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"268\" height=\"188\" src=\"https:\/\/karagumruk.com.tr\/wp-content\/uploads\/ilber-ortayli-02.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1471\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Karag\u00fcmr\u00fck \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131nda MES\u0130H MEHMET PA\u015eA CAM\u0130\u0130 (1588) 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n m\u00fctevaz\u0131, ama tipik bir eseridir. Karag\u00fcmr\u00fck meydan\u0131n\u0131n etraf\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn sokaklar, PROF. NAC\u0130 \u015eENSOY CADDES\u0130 d\u0131\u015f\u0131nda (onu da \u00e7ok ki\u015fi L\u00d6K\u00dcNC\u00dcLER diye bilir) eski hirfet ve zenaat gruplar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Mesela TAHTACILAR SOKA\u011eI, RENDEC\u0130LER SOKA\u011eI&#8217;NI, kesiyor. Marangozlar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu bir semtti. Civarda \u0130\u015eKEMBEC\u0130 MAL\u0130K SOKA\u011eI ve L\u00dcLEC\u0130 YEKTA SOKA\u011eI gibi semtin esnaf\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 ebedile\u015ftiren sokaklar var. KEPENEK\u00c7\u0130 NUMAN SOKA\u011eI, KALFAZADE SOKAK, SAHT\u0130YANCI SOKAK, HARAB DE\u011e\u0130RMEN SOKA\u011eI da bunlardan. Nitekim Karag\u00fcmr\u00fck&#8217;\u00fcn VATAN CADDES\u0130&#8217;NE do\u011fru g\u00fcney kesiminde de Ke\u00e7eciler Meydan\u0131, KE\u00c7EC\u0130 \u00c7E\u015eMES\u0130 SOKA\u011eI ve KE\u00c7EC\u0130 P\u0130R\u0130 CAM\u0130\u0130 yer almaktad\u0131r. Eski devirde ke\u00e7ecilik, \u00f6n planda Osmanl\u0131 ordusunun ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik s\u0131k\u0131 devlet kontrol\u00fc alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen zenaatlardand\u0131. Kontrol alt\u0131nda bir b\u00f6lgede yerle\u015fmesinden al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. ESK\u0130 AL\u0130 PA\u015eA (Atikali) caddesi ve KABAKULAK SOKA\u011eI k\u00f6\u015fesinde \u0130stanbul&#8217;un eski mahallelerinde \u00e7ok\u00e7a rastlanan a\u00e7\u0131k t\u00fcrbelerden biri var. Fatih devri ulemas\u0131ndan ESSEYY\u0130D MEHMED EFEND\u0130&#8217;N\u0130N merkadi (H. 857-1453) tarihli Prof. ABDULLAH KURAN; ele al\u0131p inceledi\u011fi KABAKULAK MESC\u0130D\u0130 i\u00e7in KOCA S\u0130NAN&#8217;IN bilinen ilk eseri diyor. Pazar yerinin bir k\u00f6\u015fesinde 20. y\u00fczy\u0131l neo-klasik T\u00fcrk mimarisinin bir \u00f6rne\u011fi M\u0130HR\u0130MAH SULTAN \u0130LKOKULU g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130stanbul&#8217;un PER\u015eEMBE PAZARI, Fatih, Aksaray gibi semtlerinde de g\u00f6r\u00fclen 1920&#8217;li ve 30&#8217;lu y\u0131llara ait bu ta\u015fmektepler, ah\u015fap mahallenin dekorunu tamamlayan ne kadar s\u0131cak g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc ilkokullard\u0131. HIRKA-\u0130 \u015eER\u0130F CAM\u0130\u0130 bu semtin bug\u00fcn bozulmaya y\u00fcz tutan, ama elan eskiyi bar\u0131nd\u0131ran bir k\u00f6\u015fesidir. H\u0131rka-i \u015eerif Camii SULTAN ABD\u00dcLMEC\u0130D&#8217;\u0130N 1851&#8217;de yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 rokokosunun en g\u00fczel \u00f6rneklerindendir. HZ. MUHAMMED&#8217;\u0130N VEYSEL KARAN\u0130&#8217;YE b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 rivayet edilen h\u0131rka bu caminin yan\u0131nda muhafaza edildi\u011fi i\u00e7in \u0130stanbul&#8217;un g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kalabal\u0131klar\u0131 \u00e7eken bir ziyaretgah\u0131d\u0131r. Etraf\u0131ndaki ah\u015fapl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, y\u0131k\u0131c\u0131n\u0131n kem g\u00f6zlerinden uzak kalmay\u0131 ba\u015faran baz\u0131 g\u00fczel \u00f6rnekler ve onlar\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131ndaki selvi a\u011fa\u00e7lar\u0131yla eski \u0130stanbul&#8217;dan kalan k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6\u015fe. Galiba Karag\u00fcmr\u00fck&#8217;ten BAL\u0130PA\u015eA ve \u0130SKENDERPA\u015eA CAM\u0130\u0130&#8217;NE do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe devam edilirse ad\u0131m ba\u015f\u0131 rastlanan \u00e7irkinliklerin yan\u0131nda bir tak\u0131m g\u00fczelliklerin de tad\u0131labilece\u011fi bir geziden s\u00f6z etmek m\u00fcnk\u00fcn olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Kaynak : \u0130LBER ORTAYLI \u2013 KARAG\u00dcMR\u00dcK<br>CUMHUR\u0130YET DERG\u0130, 6 EK\u0130M 1991, SAYI 291<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karag\u00fcmr\u00fck semtinin ismi \u00e7ok duyulmu\u015ftur; ama o nisbette az tan\u0131n\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f as\u0131rlardaki Karag\u00fcmr\u00fck, konumu itibariyle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi fakir semtlerden de\u011fil, ortahalli ve mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir yerdi. Ad\u0131 \u00fczerinde, \u015fehre kara taraf\u0131ndan giren kervan ve yolcular\u0131n g\u00fcmr\u00fck kontrol\u00fcn\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer olmal\u0131 ki, KARAG\u00dcMR\u00dcK ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Tarihi y\u00f6nden bu i\u015flevini belgelemek pek zor. Bu &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1467,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[44],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466"}],"collection":[{"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1466"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1472,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions\/1472"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/karagumruk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}